تکفرزندی و میراثِ تنهایی در دوران سالمندی
حمید ملکی در گفتگو با خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «موجرسا»؛ با بیان اینکه تکفرزندی امروزه به الگوی غالب خانوادههای مدرن تبدیل شده است، گفت: این تغییر ساختار، فراتر از یک تصمیم اقتصادی، بازتعریفِ فضای عاطفی و تربیتی است که تبعات آن برای سلامت روان کودک و پویایی خانواده عمیق و چندوجهی است.
بیشتر بخوانید
وی با بیان اینکه تکفرزند به دلیل نبود خواهر و برادر، «مرکز ثقل» خانواده است، افزود: این توجهِ متمرکز، میتواند اعتمادبهنفس بالایی به کودک ببخشد، اما همزمان او را در معرض «اضطراب کمالگرایی» قرار میدهد.
این کارشناس جامعه شناسی تصریح کرد: تکفرزند احساس میکند تمام آرزوهای والدین بر دوش اوست، که این امر منجر به فشار روانی برای بینقص بودن میشود.
وی با بیان اینکه در مقابل، کودکی که خواهر و برادر دارد، در محیط خانه با «توزیعِ عاطفی» مواجه است؛ اظهار داشت: او میآموزد که همواره مرکز توجه نیست، که این امر به تعدیل خودشیفتگیِ احتمالی و افزایش تابآوری در برابر ناکامیها کمک شایانی میکند.
ملکی با تاکید بر اینکه خواهر و برادرها نخستین «همبازیهای برابر» هستند، اظهار داشت: خانه، آزمایشگاهی است که در آن کودک «مذاکره»، «تقسیم منابع»، «حل اختلاف» و «همدلی» را در محیطی امن و بدون قضاوت تمرین میکند.
وی با تاکید بر اینکه تکفرزندان ممکن است در مواجهه با تضادهای دنیای واقعی خارج از خانه، حساستر باشند یا در مهارتهای همکاری اجتماعی، دیرتر به پختگی برسند، یادآور شد: آنها به جای یادگیریِ حلِ تعارض با همسالان در محیط خانه، تمایل دارند چالشها را در مذاکره با بزرگسالان حل کنند که این موضوع آنها را در تعامل با همسالان کمی متفاوت میسازد.
این کارشناس با اشاره به اینکه در خانوادههای تکفرزند، پدیده «فرزندپروری هلیکوپتری» (مراقبتی بیش از حد) شایعتر است، ادامه داد: والدین به دلیل ترس از دست دادنِ تنها فرزند، آگاهانه یا ناخودآگاه، کنترلگری بیشتری اعمال میکنند که میتواند مانع استقلالطلبی کودک شود.
وی یادآور شد: همچنین، در دوران سالمندیِ والدین، تکفرزند با پدیده «تنهایی در مراقبت» مواجه است؛ او باید بار سنگینِ رسیدگی به والدین پیر را به تنهایی بر دوش بکشد، در حالی که در خانوادههای پرجمعیت، این مسئولیت میان فرزندان تقسیم میشود.
ملکی با بیان اینکه تکفرزندی نه یک آسیب مطلق است و نه یک برتری، گفت: سلامت روان کودک در این بستر، وابسته به تعادل است. والدین باید آگاهانه، «اجتماعیسازی» را جایگزینِ «تمرکزِ عاطفی» کنند.
وی خاطرنشان کرد: موفقیت در تربیت تکفرزند، مشروط به این است که کودک به جای یک «پروژه تربیتی کامل» برای تحقق رؤیاهای والدین، به عنوان یک «انسان مستقل» دیده شود که باید در تعامل با همسالان، مهارتهای زندگی در دنیای واقعی را بیاموزد.
انتهای خبر/